ఒక చిన్న మాట

కొన్ని నెలల క్రితం నేనొకసారి టెన్నిస్ ఆడడానికి మా ఇంటి దగ్గర్లో, ఒక పార్క్ లోనున్న టెన్నిస్ కోర్టుకెళ్ళాను. ఉన్నవే రెండు కోర్టులు. ఒకదాంట్లో తెల్లవాళ్ళు గ్రూపొకటి , దాదాపు ఐదారుగురు, వంతులవారీ గా ఆడుకుంటున్నారు. రెండవదాంట్లో మన భారతీయ మిత్రులు ఇద్దరు ఆడుతున్నారు. నేను, నాతోపాటు వచ్చిన నా స్నేహితుడు దాదాపు నలభై నిముషాలు వేచిఉన్నాం. మన భారతీయ మిత్రులు అరివీర భయంకరం గా తమ టెన్నిస్ ప్రావీణ్యాన్నంతా మాకు చూపిస్తున్నారు గానీ, తోటి వాళ్ళు వేచి యున్నారు కదా వాళ్ళకి కూడా అవకాశం కలిగిద్దాం అనే కనీసపు ఆలోచన కొరవడింది. మనుషుల మీద మరీ అంత చులకన భావం ఏమిటి అని నాకైతే చిరాకు వేసింది. చివరికి మమ్మల్నిఎంతో సేపు నుంచి గమనిస్తున్న ఆ రెండవ కోర్టు వారు మేము వారిస్తున్నా వినకుండా మాకోసం కోర్టు ఖాళీ చేసి ఆడుకోండంటూ చెప్పి వెళ్ళిపోయారు. రెండు విధాలా తల కొట్టేసినట్లైంది నాకు. మనవాళ్ళు అందరూ ఇలా ఉంటారు అని అనటం నా మూర్ఖత్వమే అవుతుంది. కాని ఇలాంటి పోకడలు ఎంత చిన్నవయినా, సంఖ్యలో తక్కువైనా, ప్రస్తుత పరిస్థితుల్లో వాటి ప్రభావం తిరిగి మనమీద చాలా ఎక్కువ ఉంటుంది అనేది నా అభిప్రాయం.

ప్రపంచం మారిపోతోంది. ఒక పదేళ్ళ క్రితం ఉన్న పరిస్థితులకీ, ఇప్పటికీ, ఆలోచనల్లో చాలా మార్పులొచ్చాయి. ఏ దేశాన్ని చూసినా అసహనం రాజ్యమేలుతోంది. పరిధిలు కుచించుకు పోతున్నాయ్. మొన్న నాతో బాగా చనువుగా ఉండే మా మానేజరు ఏదో విషయంలో మాట్లాడుతూ అసలు మీ భారతీయులు ఈ దేశంలో ఉన్నారంటే it is just becoz of your brains అన్నాడు. పైకి అది మెప్పుకోలు లా ఉన్నా ఆ సందర్భాన్ని బట్టి అది ఒకరకమైన నిరసన. ఆ తరువాత అలా నోరు జారినందుకు తను కొద్ది గా నొచ్చుకొన్నాడు కూడా. అసంకల్పితంగా,మాటల్లో ఆయన మనసులోని భావం అలా బయటికి వచ్చింది. ముఖ్యం గా 9/11 తరువాత వాళ్ళ దృక్పధం లో చాలా మార్పు వచ్చింది. ఇప్పుడు ఒక అరబ్(ముస్లిం) ని చూస్తే వాళ్ళ నొసలు ముడిపడుతున్నాయి. ఈ TV, రేడియో టాక్ షోల ప్రభావమేమో మరి, బయటి దేశం నుంచి వచ్చిన వాళ్ళని ఇంతకి ముందులా మనఃస్పూర్తిగా ఆహ్వానించలేక పోతున్నారు. బయటి వాళ్ళు ఇక్కడికి వచ్చి తమ ఉద్యోగాల్ని, తద్వారా తమ నోటికాడ కూడుని లాగేసుకుంటున్నారనే ఒకరకమైన భావం వీళ్ళని స్థిమితపడనివ్వటంలేదు. అవుట్ సోర్సింగ్ అంటేనే ఇంతెత్తున ఎగిరి పడుతున్నారు. పులి మీద పుట్ర లా ఈ ఎకానమీ. ఇటువంటి పరిస్థితుల్లో మరింత జాగరూకతతో మెలగవలసిన బాధ్యత మనదే. మన ప్రవర్తన, మనంవేసే ప్రతి అడుగూ, మనం మాట్లాడే ప్రతి మాటా మనదేశంలో ఉన్న 100కోట్ల పైచిలుకు భారతీయులకు ప్రాతినిధ్యం వహిస్తుందనే స్పృహ ఎల్లవేళలా ఉండాల్సిన అవసరం ఉంది. "వీళ్ళందరూ ఇంతే" అనే నిరసనతో కూడిన అభిప్రాయాన్ని వీళ్ళకు కలగనివ్వకూడదు.

ఇంగిలీసు పేర్లు- తెలుగు అర్భకుడు

నన్ను జీవితకాలం వెంటాడే బాధల్లో ఇదొకటి. చిన్నప్పటి నుంచీ "ఆంధ్రుల ఆరాధ్య తెలుగు వార్తా పత్రిక" ని అమూలాగ్రం చదివే అలవాటు వల్ల సంక్రమించిన చిన్నపాటి బలహీనత. ఏమాట కామాటే చెప్పుకోవాలి ఆ చదివే అలవాటే లేకుంటే ఇప్పటికీ బహుశా నేను అటు తెలుక్కీ ఇటు ఇంగ్లిష్ కీ, రెంటికీ సమాన న్యాయం చేసే సంకర భాషలో మాట్లాడుతూ, అక్షరాలు పట్టి పట్టి చదువుతూ ఉండేవాణ్ణేమో. ఆరకం గా నేను బోల్డు అదృష్టవంతుణ్ణి.

ఇక అసలు విషయానికొస్తే, ఒక నాలుగేళ్ళ క్రితం అనుకొంటా, ఇండియాలో నేను పనిచేసే కంపెనీ తాలూకు H.R విభాగం లోకి అడుగు పెట్టాను, నా అమెరికా ప్రయాణం తాలూకు పేపర్లు అందుకోడానికి. నేను సంప్రదించాల్సిన కిరస్తానీ లలనామణి ఎవరితోనో మాట్లాడుతుండడంతో, అక్కడే నిలబడి ఆమెనే చూస్తూ ఉంటే తేడాలొచ్చేస్తాయని ఆ పక్కనే ఉన్న నోటీసు బోర్డు లో మా కంపనీ వాళ్ళు డబ్బులిచ్చి వేయించుకున్న వార్త తాలూకు పేపర్ కటింగు చదవటం ప్రారంభించాను. కళ్ళటూ, చెవులిటూ అన్నమాట. కాసేపాగాక తలతిప్పి చూస్తే, నేను కలవాల్సిన ఆమె గుమ్మం దాటుతూ కనిపించడం తో మళ్ళా ఈమెని ఎక్కడ వెదికి పట్టుకుంటాం రా బాబూ అనుకుంటూ గట్టి గా పిలిచాను "మిచెల్లీ, మిచెల్లీ" అంటూ. ఆ వెంటనే ఆ గదిలో ఉన్న నాలుగైదు తలకాయలు నావైపే తిరగడం, అందులో కొందరు ఒకరకమైన జాలితో నావైపు చూడడం గమనించా. ఆ తరువాత ఒకరెండు రొజులకు నేను నా కొలీగ్ తో మాట్లాడుతూ మళ్ళీ పొరపాటున "మిచెల్లీ" అనడం, వాడు పొట్ట పట్టుకొని నవ్వడం. నవ్వీ నవ్వీ ఆ తరువాత చెప్పాడు, స్పెల్లింగ్ "మిచెల్లీ" (Michelle) అని ఉన్నా "మిషెల్" అనాలట. నిజానికి ఆ విషయం నాకు గుర్తుంది, కాని అన్నివేళలా గుర్తుండాలంటే కష్టం కదా. ఫుట్టినప్పటి నుండీ బొత్తిగా తెలుగు బుర్రాయె మనది.

ఇక్కడికొచ్చాక ఈ పేర్ల ఇబ్బంది మరీ ఎక్కువైపోయింది . నా ఆంగ్ల భాషా పరిజ్ఞానం మరీ అంత తీసిపారేయాల్సిన తీరులో ఉండదు గాని, ఈ పేర్లే ఇప్పటికీ ఇబ్బంది పెడుతూ ఉంటాయి. ఎంత గుర్తు పెట్టుకుందామను కున్నా అన్నివేళలా కుదరదుగా.అలవోకగా "అసలుపేరు" బయటికొచ్చేస్తుంది అప్పుడప్పుడూ. "సేరా" "సారా" అయిపొతుంది, "షాన్ కానరీ" "సీన్ కానరీ" అయిపోతాడు, ఇలా చెప్పుకుంటూ పొతే ఎన్నో. మధ్య మధ్య లో ఈ నిశ్శబ్దాక్షరాలొకటి. ఈ పదాల పుట్టుక (ఎటిమాలజీ) నా కంతగా తెలీదు గాని, ఒక అక్షరాన్ని రాసి మరీ దాని గొంతు ఎందుకు నులిమేస్తారో అర్ధం కాదు నాకు. ఈ భాషకు కూడా కొన్ని వందల యేళ్ళ చరిత్ర ఉంది కాబట్టి, దానికివ్వాల్సిన గౌరవం దానికివ్వాలి కాబట్టి నాలో నేనే సరిపెట్టుకుంటాను. మొన్నటికి మొన్న మా మేనేజర్ తో నాకున్న టెన్నిస్ జ్ఞనాన్నంతా రంగరించి "జాన్ బోర్గ్" గురించి మాట్లాడుతుంటే, అంతా విన్న ఆయన, అప్పుడే జ్ఞానోదయమైన వాడిలా టక్కున నువ్వు మాట్లాడెది "బ్యొన్ బోర్గ్"(Bjorn Borg) గురించికదూ అన్నాడు. "ఆల్ టైం గ్రేట్" ఆటగాడు కాస్తా "అన్నోన్" అయిపొయాడు కాసేపు. నాకేం తెలుసు, మా ఊరి పేపర్లో అలాగే రాస్తారు మరి.

మీటింగుల్లో, వీడియో కాన్ ఫరెన్సుల్లో నా మాటల ప్రవాహానికి ముందరికాళ్ళ బంధం ఈ ఇంగిలీసు పేర్లు.పేర్ల దగ్గర ఏమిటొ పదాలు కరువైనట్టు ఆగిపోతాను, ఎక్కడ తప్పు పలికితే ఎవరి మనోభావాలు దెబ్బతింటాయో అని. తిట్టినా క్షమిస్తారు గాని, పేరు తప్పు పలికితే అదోలా ఫీలవుతారు వీళ్ళు.

ఒక్క మనుషుల పేర్లకే పరిమితం కాదిది. మన పత్రికల్లో సోమర్ విల్ ఇప్పటికీ "సోమర్ విల్లే", "కసీనో" కాస్తా "కేసినో" నే, "ఒహాయో" ఇంకా "ఓహియో" నే, "కెరోలినా" ఇంకా "కరోలినా" నే. ఇలా చెప్పుకుంటూ పోతే ఈ లిస్టొక చాంతాడు. ఇలాంటి చాలా పదాలను నేను జయించాననుకోండి, అది వేరే విషయం.

అయినా వీళ్ళు మాత్రం మనపేర్లను ఎంత బాగా ఖూనీ చేస్తారంటారూ? చెప్పుకుంటే అదో పెద్ద టపా.

ఏదేమైనా గాని, నాకు ఈ పేర్ల ప్రహాసనం తట్టుకోలేనంత పెద్ద సమస్య అనిపించదు లెండి. ఆ పేపరు పఠనం నాకు ఓనమాలు నేర్పి, నాలో సాహిత్యాభిలాషని రగిలించి, ఎన్నెన్ని మంచి పుస్తకాలని చదివించిందో.. దానికి సర్వదా కృతజ్ఞుణ్ణి. ఈ బోడి ఇంగిలీసు పేర్లు.........పెద్ద సమస్యే కాదు...

చదవటం, కనుమరుగవుతోంది.

మొన్నీ మధ్య ఫ్రెండ్ రమ్మంటే వాడితో పాటు ఒక బుక్ షాపు కెళ్ళాను. "బార్న్స్ & నొబుల్" అని అమెరికా లో ఒకానొక పెద్ద బుక్ షాపు చెయిన్. అమెరికా మొత్తం మీద వీళ్ళకి దాదాపు 800 షాపులున్నాయి. అసలు వెళ్ళిన పనేమిటంటే మా ఫ్రెండ్ వాళ్ళ కూతురు, ఏడేళ్ళ బుడ్డది, ఆ షాపు వాళ్ళు ఉచితంగా ఇచ్చే కధల పుస్తకం తీసుకోవాలి వెళ్దాం పద అని మారాం చేసిందట పొద్దున్నే. ఉచితంగా ఎందుకిస్తారూ అంటే , వేసవి సెలవుల్లో పిల్లల్లో పఠనాసక్తి ని పెంపొందించే ఉద్దేశ్యం తో స్కూలువారొక కార్డ్ ఇచ్చారట విద్యార్ధులందరికి. ఆ వేసవిలో వాళ్ళు ఆరు లేక అంత కంటే ఎక్కువ పుస్తకాలు చదివి, ఆ చదివిన పుస్తకాల వివరాలు, అంటే పుస్తకం పేరు,రచయిత వివరాలు,ఆ పుస్తకం ఎందుకు నచ్చిందో ఒక వాక్యం, ఆ కార్డ్ లో నమోదు చేసి,దాన్ని ఈ బుక్ షాపు లో యిచ్చి ఒక పుస్తకాన్ని ఉచితంగా పొందొచ్చు.ఆ పిల్ల ఉత్సాహాన్ని చూస్తే నాకు చాలా ముచ్చటేసింది.

సరె, వచ్చాను కదాని ఒక రౌండ్ వేద్దామని షాపంతా కలియ తిరిగాను. షాపంతా ఒకటే సందడి గా ఉంది. ఎంత మంది పుస్తక ప్రియులో? ఆరేళ్ళ పిల్లలనుంచి తొంభైల్లో ఉన్న వృద్ధులదాకా అన్ని వయసులవారూ ఉన్నారు. కొంతమంది షాపు వారు ఏర్పాటు చేసిన సోఫాల్లో, కుర్చీల్లో కూర్చొని అక్కడే చదివేద్దామని పుస్తకాల్తో కుస్తీ పడుతున్నారు.

తిరిగి ఇంటికి వస్తుంటె మనసులో ఒకటే ఆలొచనలు. నా చిన్నప్పుడు మా ఊళ్ళో కనీసం పది అద్దె పుస్తకాల షాపులుండేవి. వాటి బయట "ఇచ్చట నవలలు అద్దెకివ్వబడును" అని బోర్డుంటుంది . చెక్క అల్మరాల్లొ వందలకొద్దీ నవలలు. షాపు బయట నల్ల బోర్డు మీద కొత్తగా రాబోయే నవలల వివరాలు కూడా ఉండేవి. యండమూరిదో, మల్లాదిదో నవల రిలీజయితే దొరకటం మహా కష్టం. స్వాతి , ఆంధ్రజ్యొతి లాంటి వీక్లీ లు కూడా అద్దెకిదొరికేవి. భూమ్మీద డైనోసార్లు అకస్మాత్తుగా అంతరించిపోయినట్లు, ఈ షాపులు కూడా అంతరించిపోయాయి. ఈ శాటిలైట్ టివి, ముదిరిన సినిమా పిచ్చి జనాల్లో పఠనాసక్తి ని దెబ్బతీసాయంటారు. అవి మరి ఇక్కడ అమెరికా లో కూడా ఉన్నాయే? టివి ఇక్కడ కూడా ఒక నేషనల్ అబ్సెషన్. వారాంతం వస్తే ఇంటిపట్టున ఉండే వాళ్ళు బహు తక్కువ. అయినా కూడ పుస్తకాలకెందుకంత ఆదరణ? నేను వెళ్ళిన షాపువారు అమెరికా మొత్తం మీద సాలుకు అమ్మే పుస్తకాల సంఖ్య 300 మిలియన్లు మాత్రమే. ఇలాంటి బుక్ షాపు చెయిన్లు ఇంకా చాలా ఉన్నాయి. అవన్నీ కలిపితే ఇంకెన్ని మిలియన్లుంటాయో? దాదాపు ప్రతి షాపింగ్ మాల్ కి ఒక పుస్తకాల షాపు విధిగా ఉంటుంది. ఒక విషయంలో మాత్రం నా ఊహ నిజమేననిపిస్తుంది. ఇండియాలో ఈ ఇంగ్లిషు మీడియం చదువులొచ్చి తెలుగు పత్రికలనీ, పఠనాసక్తిని దారుణం గా దెబ్బతీసాయి. విపరీతం గా పెరిగిన పోటీతత్వం కూడా మరొక కారణం. స్కూలు, ట్యూషన్లకే టైము సరిపోనప్పుడు వేరే వాటిమీదకి వారి ధ్యాస ఎలా మళ్ళుతుంది? నాకు తెలుగు పేపర్ చదవటం రాదు అని చెప్పేవాళ్ళు నాకు తెలిసి నా చిన్నప్పుడు ఎవరూ లేరు. ఇప్పుడు కోకొల్లలు. సరే, చదివేది తెలుగా, ఇంగ్లీషా అనేది పక్కన పెడితే అసలు "చదవటం" అనేదే పాతకాలపు అలవాటుగా మారిపోయింది. ఇక్కడ అమెరికన్ల విషయంలో మాత్రం చదవడం వీళ్ళ సంస్కృతిలో ఒక భాగమనిపిస్తుంది. ఇప్పటికీ మంచి పాఠకాదరణ పొందిన నవలలు హాలీవుడ్ లో సినిమాల రూపంలోకి మారతాయ్. న్యూయార్క్ టైంస్ పత్రిక ఎంపిక చేసే "న్యూయార్క్ టైంస్ బెస్ట్ సెల్లర్" నవలలకి మంచి గిరాకి. ఎయిర్ పోర్టు లాంజుల్లో , విమానాల్లొ, కారు సర్వీసింగ్ సెంటర్లలో, ఇలా చాలా చోట్ల, నాకు చాలా మంది కనపడతారు సమయం వృధా కానీకుండా నవళ్ళు చదువుతూ.
Reading is the most effective way of conscious learning, nothing can replace that.

ఇండియాలో టివి, ఇంటర్నెట్లు అకస్మాత్తుగా మాయమై, మళ్ళా పాతరోజులొస్తే బాగుణ్ణు.

జీవన వైచిత్రి

అది ప్రపంచం లోనే అత్యంత ధనిక దేశం. పేదరికం ఉన్నా, ప్రపంచం లోని మిగతా దేశాలతో పోలిస్తే అస్సలు లేనట్టే లెక్క. మానవ హక్కులకు చాలా విలువ ఇస్తారు. ప్రపంచం లో ఏ ఉపద్రవం సంభవించినా, రాజకీయ ఆనిశ్చిత స్థితి సంభవించినా అన్ని తలలు ఈ దేశం వైపే తిరుగుతాయై. అంత దాకా ఎందుకు అక్కడ పెంపుడు జంతువులకు ఉన్న విలువ అభివృద్ది చెంఢుతున్న దేశాలలో మనుషులకు కూడా ఉండదు. అక్కడ ఎటు చూసినా పచ్చిక బయళ్లు, విశాలమైన రహదారులు , ఉద్యానవనాలు, దుకాణ సముదాయాలు. శని, ఆది వారాలు ప్రపంచమే మారి పోతుంది అక్కడ. అటువంటి దేశం లో పుట్టాడు అతడు. కష్టం అంటే తెలీదు. ఆడుతూ పాడుతూ గడచిన బాల్యం. ధనిక పేద తేడా తెలియదు , ఒకవేళ తెలిసినా మిగతా దేశాలలో లాగా జీవితం లోకి చొరబడి అనుక్షణం గుర్తు చేయదు. బెత్తం పట్టే పంతుల్లు ఉండరు అక్కడ. మార్కులు మార్కులు అంటూ చిన్ని బుర్ర పై వత్తిడి ఉండదు. బాల్యం దాటింది, యౌవనం వచ్చింది. ఎటు చూసినా అందమైన సీతాకోక చిలుకలు. ఉన్నదంతా అంతా ఆనందమే.

ఒకానొక రోజు,ఆడుకున్నది చాలు, చెయ్యాలి ఇప్పుడిక దేశ సేవ అన్నారు. తుపాకీ చేతికిచ్చారు. అమ్మా నాన్నాసెలవు అన్నాడు. ఇలా వెళ్ళి అలా వస్తా అన్నాడు. పాల బుగ్గలు నిమిరారు. నీ కోసం ఎదురు చూస్తాం అన్నారు

ఆ దేశానికి దూరంగా , కొన్ని వేల మైళ్ళ దూరాన ఉన్నదొక దేశం. అక్కడ జీవిత మంటేనే భయం. అనుక్షణం భయం. నోరెత్తి మాట్లాడడానికి లేదు. పుట్టాము కాబట్టి బతకటం. రోజూ పోరాటం . తిండి కోసం, హక్కుల కోసం, తన దైన రోజుకోసం. అక్కడ పుట్టాడొకడు. ప్రతి రోజూ గండమే. పాల కోసం పోరాటం . ఆట వస్తువులకోసం ఆరాటం . పుట్టిందే పనికోసం అన్నట్టు,ఐదేళ్ళు నిండకముందే రోజువారీ జీతగాడైనాడు . తిట్లు, తిరస్కారాలు, చీదరింపులు. లేత గుండె కరకు గా మారింది. బాల్యం ముగిసే సరికే జీవిత కాలపు సత్యాలు బోధ పడ్డాయ్. ఎవరి మీదో తెలీని కసి. దేని మీదో కోపం. అదేమిటో తెలీదు. తనలాంటి వాళ్ళని ఒక పది మందిని వెతుక్కున్నాడు. వీళ్ళందరి ని చేరదీసిందోక మత మౌడ్యపు కుక్క. మన మతమే గొప్ప అంది. తుపాకులు అందించింది.

ఒకానొక రోజు, వీరిద్దరూ ఎదురు పడ్డారు . తుపాకులు గర్జించై. ఈసారికి మతమే గెలిచింది. వస్తానన్న వాడు ఎప్పటికి రాలేదు. ఎదురు చూసి చూసి పచ్చిక బయళ్ళు ఎండి పోయాయి.
*************************************************************************************

అమెరికా అధ్యక్ష ఎన్నికల నేపధ్యం లో, డెమోక్రాటిక్ అభ్యర్ధి బరాక్ ఒబామా లేదా రిపబ్లికన్ అభ్యర్ధి మెక్ కెయిన్ , ఇరాక్ నుంచి అమెరికా దళాల ఉపసంహరణ గురించి మాట్లాడినప్పుడల్లా, లేదా సి ఎన్ న్ వాళ్లు ఈరోజు అమెరికా సైనికులు ఇంత మంది చని పోయారు అని చెప్పినప్పుడల్లా నా లో మెదిలే భావాలే ఇవి. ఎక్కడి ఇరాక్, ఎక్కడి అమెరికా ? పైన చెప్పిన వారిద్దరిని ఒకరికొకరు ఎదురు పడేలా చేసింది ఎవరు? సద్దామ్ హుస్సేనా? అమెరికా అధ్యక్షుడా? దేశ భక్తా?మతమా? కుటిల రాజకీయాలా? లేక సింపుల్ గా వారి నుదిటి రాతా? ఇవి ఏవైనా గాని, ఒక సాధనాలు మాత్రమె. వీటన్నిటికి అతీతం గా ఇంకేదో అదృశ్య శక్తి ఉందేమో అనిపిస్తుంది నాకు.

/ఉమాశంకర్









.